صنعت فولاد ایران میان دو چالش

از رکوردشکنی بازسازی تا اعمال مقررات تنظیم بازار داخلی صنایع مادر معدنی ایران از جمله فولاد و سیمان، در تابستان ۱۴۰۵ با چالش‌های دوگانه‌ای از جنس بحران‌های زیرساختی و انرژی مواجه هستند. از یک سو، قطع یا محدودیت‌های تحمیلی تامین برق برای شبکه‌های صنعتی از اواسط خردادماه به اجرا درآمده و از سوی دیگر، صنعت در تلاش برای بازیابی ظرفیت‌های آسیب‌دیده است. این شرایط باعث شده تا انجمن تولیدکنندگان فولاد آلیاژی خواستار مستثنی شدن واحدهای استراتژیک از طرح‌های سهمیه‌بندی برق شوند، هرچند وزارت نیرو تأکید دارد که برق تحویلی به صنایع فلزی در سال جاری حدود ۱۰ درصد رشد داشته است. در جبهه تاب‌آوری و بازسازی، مجتمع فولاد مبارکه اصفهان دستاوردی چشمگیر ثبت کرده است. پس از توقف خطوط بر اثر آسیب‌های سنگین وارد شده به کوره‌ها، تیم‌های مهندسی و نخبگان داخلی موفق شدند در یک رکورد کم‌نظیر، کوره آسیب‌دیده را تنها در ظرف ۴۵ روز بازسازی و آماده بهره‌برداری کنند. سعید زرندی، مدیرعامل فولاد مبارکه، با اشاره به این دستاورد اظهار داشت که پارادایم غالب در مدیریت صنعتی جهان از بهره‌وری و چابکی به سوی تاب‌آوری (Resilience) تغییر کرده است و توانایی بازگشت سریع به مدار تولید پس از شوک‌های خارجی، شاخصه اصلی صنایع مدرن محسوب می‌شود. همزمان در بعد اقتصاد کلان، به دلیل آسیب‌های موقت به تولید و کاهش موجودی انبارها، تقاضای تورمی در بازار داخلی شدت گرفت. به منظور مهار این شوک قیمتی، سازمان توسعه تجارت با صدور بخشنامه‌ای فوری، صادرات ۶۶ کد تعرفه مختلف شامل اسلب، ورق گرم، ورق سرد و انواع تسمه‌های فولادی را تا تاریخ ۹ خرداد ۱۴۰۵ متوقف کرد. به گفته سجاد غرقی، نایب رئیس کمیسیون معدن اتاق ایران، این تصمیم علی‌رغم کاهش درآمدهای ارزی کشور، برای اولویت‌دهی به تأمین مواد اولیه صنایع پایین‌دستی ضروری بوده است. بازگشت سریع فولاد مبارکه به مدار تولید در کنار واکنش ضربتی وزارت صمت در کنترل گمرکی صادرات، نشان‌دهنده تغییر جهت سیاست‌گذاری صنعتی ایران برای محافظت همه‌جانبه از پایداری زنجیره تامین در برابر شوک‌های امنیتی و بحران‌های حامل‌های انرژی است.